منبع: دیجیکالا مگ
مارول و دیسی طی دهههای گذشته، دو قطب اصلی دنیای کمیک بودهاند. البته در این سالها رقبای زیادی هم داشتهاند؛ از فاست، چارلتون، اطلس، گلد کی و اکلیپس گرفته تا فرست کامیکس، کامیکو، ایمیج کامیکس، دارک هورس، بووم استودیوز، تاپ شلف و البته ناشران دیگری که شاید از قلم افتاده باشند. با این حال، دلیل مشخصی وجود دارد که از مارول و دیسی با عنوان «دو غول اصلی» صنعت کمیک یاد میشود. این دو ناشر همانهایی هستند که دیگران میخواهند به جایگاهشان برسند؛ شخصیتهای محبوب و شناختهشدهای دارند و نقش مهمی در شکلگیری تصویری ایفا کردهاند که مخاطبان عام از مفهوم ابرقهرمان در ذهن دارند.
نویسندگان و هنرمندان دنیای کمیک همواره برای جذابتر کردن داستانهایشان از ایدههایی در گوشهوکنار ادبیات و سرگرمی الهام گرفتهاند. یکی از تاثیرگذارترین این ایدهها، جهانهای موازی بوده است؛ مفهومی که دست خالقان آثار را برای بردن شخصیتهای آشنا به موقعیتهایی کاملا تازه باز میگذارد.
جهانهای موازی این امکان را فراهم میکنند که شخصیتهای محبوب را در شرایطی متفاوت از آنچه مخاطبان به آن عادت دارند، ببینیم. به کمک این ایده میتوان داستانهای کلاسیک را از نو روایت کرد، مسیر اتفاقات مهم را تغییر داد و تهدیدهایی در مقیاس یک جهان یا حتی فراتر از آن، یعنی در مقیاس چندجهانی، خلق کرد؛ تهدیدهایی که بعدها به یکی از عناصر اصلی رویدادهای بزرگ دنیای کمیک تبدیل شدند. در طول سالها، نویسندگان مخاطبان را به جهانهای موازی متعددی بردهاند، اما همه این دنیاها اهمیت یکسانی ندارند. بعضی از آنها به پایه و اساس شکلگیری جهانهای دیگر تبدیل شدهاند و تاثیرشان را میتوان در آثار بعدی دید. در ادامه، با شش مورد از مهمترین جهانهای موازی تاریخ کمیک آشنا میشویم؛ دنیاهایی که دو مورد از آنها نقش مهمی در تبدیل مردان ایکس به پدیدهای بزرگ در دنیای کمیک داشتهاند.
۶. زمین ۱۶۱۰ (Earth-1610)
۵. زمین ایکس (Earth-X)
۴. جهان «روزهای گذشته آینده» (Days of Future Past)
۳. زمین-سه (Earth-Three)
۲. جهان «عصر آپوکالیپس» (Age of Apocalypse)
۱. زمین-دو (Earth-Two)
۶. زمین ۱۶۱۰ (Earth-1610)

مارول در آستانه ورود به قرن بیستویکم، روزهای چندان خوبی را سپری نمیکرد. این ناشر در دهه ۱۹۹۰ تا مرز ورشکستگی پیش رفته بود؛ چرا که تلاش برای کسب درآمد حداکثری از بازار پررونق کلکسیونرها، در نهایت نتیجه معکوس داده بود و مارول را با مشکلات مالی جدی روبهرو کرده بود. از سوی دیگر، در سالهای پایانی قرن بیستم، این شرکت بهجای توجه به نویسندگان توانمند، بیشتر بر جذب بزرگترین و مشهورترین طراحان و تصویرگران صنعت کمیک تمرکز کرده بود. در نتیجه، مارول با کمبود نویسندگان برجسته و داستانهای قدرتمند دستوپنجه نرم میکرد.
در چنین شرایطی، جو کِسادا و بیل جمِس مدیریت شرکت را بر عهده گرفتند و تصمیم گرفتند مشکلاتی را که از دهه گذشته به ارث رسیده بود، برطرف کنند. آنها در کنار اصلاح ساختار مارول، به فکر انجام کاری افتادند که سالها کسی جسارت نزدیک شدن به آن را نداشت: خلق یک دنیای کاملا تازه برای شخصیتهای مارول.
حاصل این تصمیم، زمین ۱۶۱۰ بود؛ جهانی که در آن، تاریخ دنیای مارول از زمان حال آغاز میشد و شخصیتهای آشنا در فضایی مانند دوران معاصر زندگی میکردند. این جهان با انتشار مجموعههای «مرد عنکبوتی نهایی» (Ultimate Spider-Man) و «مردان ایکس نهایی» (Ultimate X-Men) معرفی شد و خیلی زود به موفقیتی چشمگیر رسید. این استقبال گسترده در نهایت راه را برای انتشار «نهاییها» (The Ultimates) هموار کرد؛ مجموعهای که به یکی از آثار جریانساز مارول تبدیل شد.
زمین ۱۶۱۰ فضایی تلختر، خشنتر و واقعگرایانهتر از جهان اصلی مارول داشت. این رویکرد به نویسندگان اجازه میداد سراغ ایدهها و روایتهایی بروند که شاید در دنیای اصلی امکان پرداختن به آنها وجود نداشت. البته میتوان درباره کیفیت داستانهای این مجموعهها بحث کرد و همه آنها را در یک سطح ندانست، اما نمیتوان تاثیر چشمگیر نخستین جهان نهاییها را انکار کرد.
فروش این کمیکها به اندازهای بود که حتی بحث جایگزین شدن آنها با جهان اصلی مارول هم مطرح شد. از طرف دیگر، این مجموعهها تاثیر قابلتوجهی بر شکلگیری نسخههای اولیه دنیای سینمایی مارول (MCU) گذاشتند. به این ترتیب، جهانی که قرار بود راهی تازه برای بازآفرینی شخصیتهای قدیمی باشد، به یکی از تاثیرگذارترین پروژههای تاریخ مارول تبدیل شد؛ موفقیتی که با توجه به رویکرد جسورانه و گاه افراطی این مجموعهها، دستاورد کوچکی نبود.
خواندنیها
درباره فاز هفت دنیای سینمایی مارول چه میدانیم؟
۵. زمین ایکس (Earth-X)

شرکت کوالیتی کامیکس یکی از ناشرانی بود که پس از موفقیت «سوپرمن» و «بتمن» پا به میدان گذاشت و با معرفی مجموعهای از ابرقهرمانان تازه، تلاش کرد سهمی از بازار رو به رشد کمیک داشته باشد. عمو سام، هیومن بمب، ری، بلک کندور، دال من و فانتوم لیدی از جمله شخصیتهایی بودند که این شرکت به مخاطبان معرفی کرد.
با این حال، کوالیتی در رقابت با ناشران بزرگتر دوام نیاورد و در نهایت دیسی این شرکت را خریداری کرد. شخصیتهای متعلق به کوالیتی هم بهتدریج در ساختار جهانهای موازی دیسی جای گرفتند و نخستین حضور مهم آنها در این ساختار، به شماره ۱۰۷ مجموعه «لیگ عدالت آمریکا» (Justice League of America) در سال ۱۹۷۳ بازمیگردد.
اما جهانی که این شخصیتها به آن تعلق داشتند، تفاوتی اساسی با دیگر جهانهای موازی دیسی داشت. در زمین ایکس، نازیها درجنگ جهانی دوم پیروز شده بودند و جهان تحت سلطه آنها قرار داشت. در چنین شرایطی، تنها گروهی از ابرقهرمانان به نام فریدم فایترز (Freedom Fighters) در برابر حکومت نازیها ایستادگی میکردند و برای آزادی جهان میجنگیدند.
زمین ایکس طی ۱۲ سال بعد بارها در داستانهای مختلف ظاهر شد و حتی اعضای گروه فریدم فایترز برای مدتی کوتاه صاحب مجموعه اختصاصی خودشان شدند. با این حال، اهمیت این جهان تنها به داستانهای مربوط به قهرمانانش محدود نمیشود. ایده جهانی که در آن نازیها برنده جنگ جهانی دوم شدهاند، بعدها به یکی از الگوهای آشنای داستانپردازی در جهانهای موازی تبدیل شد؛ الگویی که نهفقط در چندجهانی مارول و دیسی، بلکه در مجموعههای داستانی و فرنچایزهای مختلف فرهنگ عامه هم بارها مورد استفاده قرار گرفت.
در واقع، بسیاری از داستانهایی که بعدها به سراغ تصور جهانی تحت سلطه نازیها رفتند، بهنوعی وامدار زمین ایکس هستند. این دنیا یکی از نخستین نمونههای مهم چنین ایدهای بود و شاید بتوان آن را از پایهگذاران یکی از ماندگارترین الگوهای داستانی در روایتهای جهان موازی دانست.
۴. جهان «روزهای گذشته آینده» (Days of Future Past)

این روزها بحث آیندهای که هوش مصنوعی بر آن سلطه دارد، بیش از هر زمان دیگری در دنیای واقعی مطرح شده است؛ اما چنین نگرانیای در دنیای داستان و سرگرمی موضوع تازهای نیست. نویسندگان و فیلمسازان چندین دهه است که آیندههای تاریک و تحت کنترل هوش مصنوعی را به تصویر میکشند. این ایده هم مانند بسیاری از جریانهای داستانی، در دورههایی محبوبتر میشود و یکی از دورههای اوج آن به دهه ۱۹۸۰ بازمیگردد.
در همین دوران، شمارههای ۱۴۱ و ۱۴۲ مجموعه «مردان-ایکس غیرطبیعی» (Uncanny X-Men) در قالب داستانی دو قسمتی، سال ۱۹۸۰ را با روایتی آخرالزمانی به پایان رساندند. این داستان که حاصل همکاری کریس کلرمونت و جان برن در یکی از دورههای درخشان مجموعه بود، مخاطبان را به آیندهای ویرانشده برد؛ آیندهای که در آن، ترور سناتور رابرت کلی پیامدهایی فاجعهبار به دنبال داشت.
پس از این ترور، قانون ثبت جهشیافتهها به تصویب رسید و دولتها ساخت رباتهای نگهبان یا سنتینلها را برای شناسایی و کنترل جهشیافتهها آغاز کردند. اما این ماشینها خیلی زود از هدف اولیه خود فراتر رفتند. سنتینلها که ماموریتشان کنترل جهشیافتهها بود، در نهایت تصمیم گرفتند برای برقراری نظم مورد نظر خود، کنترل تمام بشریت را به دست بگیرند. آنها ابرقهرمانان جهان را از میان بردند و بازماندگان انسان و جهشیافته را در اردوگاههایی زندانی کردند. به این ترتیب، آیندهای شکل گرفت که در آن نهتنها جهشیافتهها، بلکه تمام انسانها قربانی سلطه ماشینها شده بودند.
جهان داستان «روزهای گذشته آینده» بعدها در رویداد «روزهای حال آینده» (Days of Future Present) دوباره به تصویر کشیده شد و بهتدریج جایگاهی شبیه به آینده رسمی و شناختهشده مردان ایکس پیدا کرد. محبوبیت این داستان به اندازهای بود که روایتهایی درباره آیندههای تاریک و ویرانشده، پس از آن به یکی از عناصر ثابت دنیای کمیک تبدیل شدند.
امروزه تقریبا برای هر شخصیت بزرگ دنیای کمیک میتوان دستکم یک نسخه آخرالزمانی یا آیندهای ویرانشده پیدا کرد. گویی داشتن یک خط زمانی تاریک و متفاوت، به یکی از نشانههای تثبیت جایگاه یک شخصیت در فرهنگ کمیک تبدیل شده است. «روزهای گذشته آینده» فقط یک داستان موفق نبود؛ اثری بود که الگوی تازهای در روایت داستانهای ابرقهرمانی به وجود آورد و تاثیری ماندگار بر فرهنگ عامه گذاشت.
خواندنیها
جهشیافتهها آماده ورود به دنیای سینمایی مارول میشوند؟
۳. زمین-سه (Earth-Three)







دیدگاه خوانندگان
۰ دیدگاه درباره این مقاله
دیدگاه شما
تجربه یا پرسش خود را بنویسید؛ حداکثر 500 کلمه.
برای نوشتن دیدگاه وارد شوید
ورود سریع است و پس از آن به همین مقاله برمیگردید.